Związek Główny Polskiego Czerwonego Krzyża opiera się o zapisy konwencji genewskiej i ustawy o PCK, które nakładają na Polskę, jako stronę, obowiązek gromadzenia informacji o ofiarach wojny i wszelkich konfliktów zbrojnych oraz klęsk żywiołowych W oparciu właśnie o te zapisy i regulacje prawne działa Biuro Informacji i Poszukiwań. Z pomocą państwa polskiego Biuro ustala losy osób poszkodowanych w wojnach, wydaje odpowiednie dokumenty uczestniczy w ekshumacjach, zajmuje się poszukiwanie w kraju i za granica mogił wojennych.
Przy wsparciu Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża w Związku Głównym PCK funkcjonuje Ośrodek Upowszechniania Międzynarodowego Prawa Humanitarnego. Pracują tam liczni eksperci, którzy maja rozeznanie w prawie międzynarodowym. Głównym zadaniem jest rozpowszechnianie i zaznajamianie ludności cywilnej i młodzieży z międzynarodowym. Biuro współpracuje z innymi stowarzyszeniami krajowymi w innych krajach, a także z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża, który ma swoja siedzibę w Genewie.
Biuro Informacji i Poszukiwań swą działalność prowadzi od 1919 roku. We wrześniu 1939 roku , czyli na samym początku II wojny światowej doszło do spłonięcia całego archiwum Biura. Ponownie sytuacja powtórzyła się podczas Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Mimo tych zdarzeń Biuro nie zawiesiło działalności. Dzięki oddanym pracownikom udało się powoli odtworzyć zniszczone dokumenty.
Na przestrzeni sześćdziesięciu lat, czyli od momentu zakończenia II wojny światowej, Biuro Informacji i Poszukiwań odnalazło ponad sześćset tysięcy osób, które zostały rozdzielone podczas wojny. Sukcesy w tej kwestii możliwe są dzięki ogromnym zasobom archiwalnym, jakie posiada biuro.
Na dokumenty archiwalne składają się: oryginalnych kartotekach jeńców wojennych i więźniów przebywających w obozach koncentracyjnych. Dostępność do aktów zgonu, dane osobowe poległych żołnierzy, kartoteka i dokumentacja Polaków przymusowo zatrudnionych na obczyźnie oraz wywiezionych dzieci. Nie bez znaczenia ma również dokumentacja z ekshumacji ofiar poległych w czasie wojny o raz kartoteka osób, które były poszukiwane po wojnie.
Prowadzone przez Biuro Informacji i Poszukiwań poszukiwania i działania są bezpłatne, a sama działalność biura finansowana jest przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Wraz z nowa sytuacja społeczno – ustrojową zmienił się również system finansowania działalności opiekuńczej. Nowa ustawa opiece społecznej spowodowała wiele problemów w funkcjonowaniu i działalności Polskiego Czerwonego Krzyża. Głównym utrudnieniem był fakt zwolnienia sióstr PCK, które świadczyły wykwalifikowaną i troskliwą opiekę nad chorymi.
Pomimo tych zmian Polski Czerwony Krzyż świadczy w dalszy ciągu opiekę i pomoc osobom chorym, również przebywającym w domu ( około trzynastu tysięcy). W ostatnim czasie wzrosła liczba dzieci niedożywionych. Taka sytuacja związana jest z powiększającym się bezrobociem. Dlatego PCK realizuje działania związane z czynna pomocą skierowana wobec dzieci m.in. dożywianiem dzieci w szkołach, prowadzeniem świetlic, organizacją koloni i wyjazdów wakacyjnych dla około dziesięciu tysięcy potrzebujących dzieci. Oprócz tego prowadzi noclegownie i ośrodki opiekuńcze. Wzrost ubóstwa społecznego i coraz większa bezdomność spowodowały, ze działania Polskiego Czerwonego Krzyża skupiły się także na nowej formie pomocy, mianowicie na promowaniu wszelkiego rodzaju akcji charytatywnych, które maja na celu włączyć w tę pomoc całe społeczeństwo. Odwołując się do ludzkiej ofiarności PCK organizuje akcje społeczne, poszukuje sponsorów chętnych do bezinteresownej pomocy ludziom biednym i potrzebującym. Ważną role w tym działaniach spełnia Rada Pan PCK, która została powołana od 1995 roku.
Ustawa o publicznej służbie krwi, która została uchwalona w 1997 roku jest realizowana w dużej mierze właśnie dzięki Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, który w dalszym ciągu udziela się na szeroka skalę w dziedzinie honorowego krwiodawstwa. Co roku, około pół miliona ludzi oddaje dobrowolnie krew na potrzeby lecznictwa. PCK może pochwalić się dużym wkładem w propagowaniu zdrowego stylu życia. Przekłada się to na szkolenie młodzieży w szkołach oraz innych placówkach w temacie udzielania pierwszej pomocy.
W organizacji PCK funkcjonują również grupy ratownictwa specjalnego, wyszkolone do udzielenia pomocy potrzebującym w czasie klęsk żywiołowych. Taka pomoc została udzielona m.in. w trakcie powodzi, która miała miejsce 1997 roku na terenie naszego kraju. Wówczas Polski czerwony Krzyż przekazał liczne dary rzeczowe oraz zebrane od darczyńców środki finansowe. Dodatkowo za pośrednictwem PCK utrzymywane są specjalne magazyny, dzięki którym, jednorazowo udzielana jest pomoc nawet dla siedemnastu tysięcy potrzebującym.
Podczas II wojny światowej Polski czerwony Krzyż udostępnił dla polskiego wojska szpitale, sprzęt medyczny, punkty sanitarne oraz wyszkolony personel medyczny w tym pielęgniarki, lekarzy oraz osoby, które zgłosiły się jako ochotnicy. W PCK pomoc mogli uzyskać ranni żołnierze, cywile, a nawet uciekinierzy. Ponadto organizacja mogła gromadzić informacje o ludności i stratach w czasie trwającej wojny. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża dodatkowo zaapelował do pozostałych organizacji w innych państwach do pomocy jeńcom i cywilom, będącym pod okupacjom. W rezultacie został powołany drugi Zarząd Główny PCK, który początkowo miał siedzibę w Paryżu, w ostateczności w Londynie. Jego zdaniem był m.in. tworzenie delegatur w krajach nie objętych wojną, na których terenie prowadziły działalność ośrodki polonijne pomagające potrzebującym. Polski czerwony Krzyż w czasie II wojny światowej doświadczało wielu utrudnień i nacisków, głownie ze strony Niemiec, które próbowały ograniczyć działalność organizacji, zmniejszyć jej zasięg i osłabić wewnętrzne struktury. Nie udało się to w głównej mierze dzięki konwencji genewskiej oraz istnieniu Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża. Ponieważ ZSRR nie była stroną konwencji genewskiej, Polski Czerwony Krzyż nie mógł nawiązać kontaktu z przebywającymi na tym terenie Polakami, co powodowało utrudnienia w dokładnym oszacowaniu ilu jest Polaków aresztowanych i wywożonych do obozów.
Rola PCK w sprawie katyńskiej została opisana przez Wacława lacherta oraz Kazimierza Skarżyskiego, który pełnił funkcję generalnego sekretarza. Polski Czerwony Krzyż wysłał do Katania specjalna komisję, która miała za zadanie zidentyfikować pomordowanych polskich oficerów oraz dokonać ekshumacji zwłok, potwierdzając w ten sposób masowy mord i wydając rodzinom zamordowanych zaświadczenia. Również podczas powstania warszawskiego Polski Czerwony Krzyż spełnił swoja ważną rolę. Niósł pomoc żołnierzom, którzy uczestniczyli w powstaniu, ale również ludności cywilnej. Pomagał w szpitalach i punktach sanitarnych . próbował również kontaktować się ludźmi przebywającymi w obozach koncentracyjnych. PCK nie było wolne od różnego rodzaju nacisku, ograniczeniom i represji ze strony okupanta. Począwszy od spalenia siedziby PCK przez Niemców wraz z ważnymi dokumentami organizacji. Wielu działaczy zostało skazanych na śmierć lub zesłanie do obozu koncentracyjnego. Szykany i represje nie powstrzymały jednak działaczy PCK, którzy przez okres całej wojny nieśli pomoc poszkodowanym i wypełniali misję Polskiego Czerwonego Krzyża.
Idea czerwonego Krzyża wiązała się z aspiracjami polskiego społeczeństwa do odzyskania niepodległości Taki stan rzeczy powodował wyraźny sprzeciw polskich władz, dlatego organizacje często były zmuszane tworzyć się i funkcjonować pod różnymi nazwami.
Gdy Polska odzyskała niepodległość wszystkie działające organizacje zostały zwołane na specjalnej naradzie, która odbyła się 18 stycznia w 1919 r., podczas której utworzyły one Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża. W dalszej kolejności został opracowany projekt statutu, który zatwierdził rząd , został wybrany zarząd główny oraz wybrany prezes. Początkowo był to Paweł Sapieha, w ostateczności Helena Paderewska 24 lipca 1919r. Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża stało się jedyną działającą organizacją w Polsce, której przyświecały idee czerwonokrzyskie.
Głównym zadaniem Towarzystwa było wyjście naprzeciw potrzebom polskiego społeczeństwa. W głównej mierze była to pomoc poszkodowanym w wojnie, a także tworzenie i prowadzenie placówek leczniczych. Przeprowadzano szereg szkoleń m.in. skierowanych do pielęgniarek, ratowników, nauczycieli oraz organizowano specjalne zajęcia dla młodzieży. Ponadto towarzystwo prowadziło akcje poszukiwawcze osób zaginionych. W roku 1927 towarzystwo zmieniło swoja nazwę na Polski czerwony Krzyż (PCK), a prezydent Polski nadał temu stowarzyszeniu prawa wyższej użyteczności o raz objął nad nim patronat. Od tego momentu Polski czerwony Krzyż został podporządkowany bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych.
Do prowadzonej działalności PCK włączyło tworzenie placówek ratowniczych, Stacji Wypadkowych z punktem przetaczania krwi, gromadzenie niezbędnego sprzętu, szkolenia sanitarne. Ważnym aspektem działalności było powołanie Instytutu Przetaczania i Konserwacji krwi, który jako pierwszy powstał w Warszawie.
Te wszystkie działania doprowadziły do tego, ze kilkanaście lat później Polski czerwony Krzyż mógł poszczycić się 850.000 członkami, z czego ok. połowa to była Polska młodzież. W zasobach PCK czynnie działało wielu przeszkolonych ratowników i pielęgniarek, a sama organizacja oprócz majątku posiadała liczny sprzęt medyczny , materiały sanitarne oraz brała czynny udział w prowadzeniu ponad tysiąca placówek zajmujących się ochrona zdrowia i opieka społeczną.
PCK po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej, gdy tereny Polski wyzwoliły się zaczęły tworzyć się placówki PCK, a
Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża ustanowił Zarząd Główny jako jedyną władzę PCK, która miała swoją siedzibę w Warszawie. Dzięki działalności Polskiego czerwonego Krzyża wiele polskich rodzin odnajdywało bliskich, otrzymywało odzież, posiłki wraz z paczkami żywnościowymi, zostały nadawane im dokumenty. Ponadto PCK organizował w dalszym ciągu punkty sanitarne, prowadził placówki lecznicze, w których pomoc znajdowali chorzy. Powstały również wiele stacji krwiodawstwa oraz pogotowie ratunkowe.
Po wojnie Państwo polskie zaczęło włączać się w działalność Polskiego czerwonego Krzyża i powoli następowało przejęcie zakładów opiekuńczych i leczniczych. PCK natomiast skupiło się głównie na działalności, majaczej na celu propagowanie honorowego krwiodawstwa. Na początku lat pięćdziesiątych, podczas Krajowego Zjazdu PCK został uchwalony nowy statut, dostosowany do ówczesnej sytuacji, mianowicie do warunków pokoju w Polsce. Począwszy od 1962 roku , dzięki pomocy państwa i samych pracowników PCK organizowano punkty opieki nad ludźmi chorymi w domu.. W dalszym ciągu szkolono personel, w tym, głównie pielęgniarki i siostry pogotowia w między czasie uskuteczniane były akcje promujące honorowe krwiodawstwo oraz samo zdrowie. W 1964 r. została uchwalona przez Sejm ustawa o Polskim Czerwonym Krzyżu, w której określono zasady jak ta organizacja ma prawnie funkcjonować oraz zostały wyszczególnione obowiązki organów państwa względem wyżej wymienionej organizacji. Polski Czerwony Krzyż, miał natomiast prowadzić Biuro Informacji i Poszukiwań zgodnie z obowiązkiem , jakie narzucała na państwo Polskie konwencja genewska. Po raz kolejny Polski Czerwony Krzyż wykazał się nadzwyczajna aktywnością podczas okresu stanu wojennego.
Zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego Polski czerwony Krzyż natychmiast przystąpił do udzielania pomocy. Pracownicy Związku Głównego PCK oraz przedstawiciele Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża wizytowali ośrodki internowania w celu niesienia pomocy osobom internowanym. Pomoc poległam m.in. na zapewnieniu osobom zatrzymanym kontaktu z rodzinami, zapewnieniu podstawowej odzieży i środków czystości.
Podczas tych wizyt zebrane zostały również postulaty od osób internowanych z prośbami o zwolnienie. Wiele z nich skierowano do rozpatrzenia odpowiednim władzom.
